• मेरीबुङ–महिमा

    साल्तेम्मा । हलेसी तुवाचुङ–५, दुर्छिम खोटाङको एक गाउँ । यही गाउँमा जन्मेका थिए–मनिकेशर राई । संवत् १९९२ असोजमा जन्मेका राईलाई बोलाउने र चिन्ने नाम थुप्रै थिए । उनलाई मुङ्गेम्पा, माइला राई र माटाबिला भनेर चिनिन्थ्यो । उनले छाडेर गएकामध्ये एउटा किताप हो– मेरीबुङ । ०५६ फागुन २९ गते उनी पितृ बस्ने घर गएका थिए । ‘कित...

  • किनामा कहानी

    किनिमा अर्थात् किनामा कुनै पनि अन्न वा गेडागुडीलाई गलाएर तयार पारिएको बास्नादार तरकारी हो । किनामा विश्वभरिका आदिवासी जनजातिको परम्परागत खानेकुरा मानिन्छ । यो परम्परागत खानेकुरा नेपाल, भारत, भुटान, इन्डोनेसिया, थाइल्यान्ड, बर्मा, जापान, कोरिया, युरोप, अमेरिका आदि मुलुकमा बसोवास गर्ने आदिवासीले खाने गर्छन् । किनामा ...

  • कार्ल मार्क्स जन्मनुअघिदेखि साकेला मनाइँदै

    हिजोआज पहिचानको कुरा धेरै सुन्न पाइन्छन् । पहिचानकै कुरा गर्ने हो भने साकेला ठोस पहिचानको आधार हो । यसले सबै किरात राईलाई पहिचानमात्र नभएर राजनीतिक तहमा समेत एकताबद्ध गरेर राखेको छ । त्यसो हुँदा यसले राजनीतिक रूपमा पनि एउटा राष्ट्रियता प्रदान गर्छ । राष्ट्रियता र राष्ट्र हुनुको अर्थबोध गराउँछ । हिजो हिन्दु अधिराज्...

  • लोखा अर्थात् पैंचो

    किरात राई चाम्लिङ समुदायको अर्थ लेनदेनसँग सम्बन्ध राख्ने शब्द हो ‘लोखा’ । यसको शाब्दिक अर्थ निःस्वार्थ लेनदेन भन्ने बुझिन्छ । आपतआपतमा सापट भन्ने सामाजिक भनाइ छ । हाम्रा पुर्खाले घर–समाज चलाउन यस्तै सानो तर महत्वपूर्ण प्रणाली विकास गरेको पाइन्छ । अर्थ प्रणाली चाम्लिङ राईको अर्थ प्रणालीलाई ‘लोखा’ भनिन्छ । यसलाई ...